De politieke Duitse Winterspelen van 1936
In 1936 werden de Olympische Spelen in Duitsland gehouden. Eerst de Winterspelen in Garmisch-Partenkirchen, daarna de Zomerspelen in Berlijn. Vanwege de Tweede Wereldoorlog zouden er pas twaalf jaar later in 1948 weer Winterspelen zijn.
Adolf Hitler
Het Duitse naziregime van Adolf Hitler gebruikte de Olympische Spelen om de buitenwereld te laten geloven dat er niet zoveel mis was met de nationaalsocialistische staat. De olympische atleten werden bij de openingsceremonie in het stadion van Garmisch-Partenkirchen ontvangen door 90.000 'Sieg Heil' roepende Duitsers. Hitler opende de Olympische Spelen.
Propaganda
De Winterspelen in Garmisch-Partenkirchen waren een soort generale repetitie voor het spektakel in Berlijn. Medailles winnen was natuurlijk belangrijk voor Duitsland en daarin slaagden de Duitse atleten. Na zeer magere resultaten bij eerdere Winterspelen werd Duitsland nu tweede, achter Noorwegen.
De mengeling van politieke propaganda en sport was geïnspireerd door het WK Voetbal van 1934, waar het fascistische regime van Benito Mussolini dezelfde formule met succes had toegepast.
Nederlandse inbreng
Bij de Winterspelen in Garmisch-Partenkirchen deden acht Nederlanders mee, die geen van allen medailles wonnen: vijf schaatsers, twee bobsleeërs en de skister Gratia barones Schimmelpenninck. In politiek waren ze niet geïnteresseerd, ze kwamen om te sporten.
Roelof Koops
)
De Drentse schaatser Roelof Koops vatte het jaren later nog eens samen in het boek Oranje op Olympisch ijs van H. Snoep en M. Koolhaas: 'Wat wist ik van politiek. Ik was daar als sportman.' Koops was uitverkoren voor de Winterspelen en vond dat een hele eer. En dat volle stadion bij de openingsceremonie, had dat iets met politiek te maken? 'Geen idee, daar merkte ik niks van.'
Opsodemieter van Goering
Aan de andere kant viel politiek moeilijk te ontwijken. Overal in Garmisch-Partenkirchen liepen soldaten en belangrijke nazi's als Adolf Hitler en Hermann Goering met hun gevolgen rond, zag schaatser Jan Langedijk. Hij kwam in zijn hotel hardhandig in aanraking met topnazi Goering. Langedijk had net gekeken in een rek aan de muur of er nog post voor hem was, lette niet op het lawaai achter hem, deed een paar stappen achteruit en bleek op de voeten van Goering te staan. Die gaf Langedijk een 'opsodemieter'.
De spelen in film
De zomerspelen in Berlijn zijn door cineaste Leni Riefenstahl op sublieme wijze vastgelegd in de film Olympia. Van de Winterspelen is niet zo'n document. Maar Beeld en Geluid heeft wel een amateurfilm van de spelen in de collectie:
