Nederlands oudste universiteit staat in Leiden

Nederlands oudste universiteit viert dit jaar haar 435^e verjaardag.  Op 8 februari 1575 schonk Willem van Oranje de universiteit aan de stad Leiden. 

Verzet tegen Filips

Op de stichtingsoorkonde van de Leidse universiteit staat het zegel van de Spaanse koning Filips II. Dat is bijzonder, omdat het instituut juist is opgericht als beloning voor verzet tegen Filips. Willem van Oranje vond Leiden 'een bequame plaetse' voor een universiteit omdat de stad zich tijdens het Spaanse Beleg van Leiden (1573 – 1574) dapper had geweerd. Willem was toen nog namens Filips stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht, maar tegelijkertijd ontwikkelde hij zich als leider in de strijd tegen Spanje. Een paar jaar later werd de breuk officieel: in 1581 zette het Plakkaat van Verlatinghe Filips en al zijn nakomelingen af als heerser van Nederland. 

Geboren in de kerk

Universiteitshistoricus Willem Otterspeer schreef een vierdelige serie boeken over de geschiedenis van de universiteit: Groepsportret met dame. In deel 1, Het bolwerk van de vrijheid. De Leidse universiteit, 1575-1672, beschrijft Otterspeer de dienst op 8 februari 1575 in de Pieterskerk om de universiteit te stichten. Het was niet zomaar iets, om een onderwijsinstelling te krijgen. De stad ontleende er veel eer aan: 'Het moet druk geweest zijn in de kerk. Het gemeentebestuur had ieder die zich in de stad bevond, poorter of vreemdeling, bevolen het werk neer te leggen en de kerkdienst bij te wonen.' Lees ook NRC's recensie van het boek: 'Otterspeer heeft een fraaie universiteitsgeschiedenis geschreven, die alleen af en toe wat vaart verliest door de grote hoeveelheid hoogleraren en andere personen die omwille van de volledigheid de revue moeten passeren'.

Feest

Op 8 februari werd de 'feestelijke lustrumviering dies natalis' gehouden in diezelfde Pieterskerk als waar de universiteit in 1575 werd geboren. Verder vinden dit hele jaar rond het thema 'ratio en emotie' allerhande feestelijk activiteiten plaats om het 87^e lustrum te vieren, zoals een theaterfestival (april, mei), een hooglerarenschaaktournooi (juni) en een symposium (september). Zie www.lustrumleiden.nl voor het complete programma. 

Herinnering aan Leiden?

Binnenkort publiceren we herinneringen van bekende en minder bekende mensen die aan de universiteit van Leiden hebben gewerkt of gestudeerd. Heb je zelf bijzondere herinneringen aan de universiteit? Laat het ons weten! 

Meer over de universiteit van Leiden

De universiteit zelf over de oprichting
Geschiedenis van Zuid-Holland over de universiteit 
Academisch Historisch Museum Leiden
Wikipedia over de universiteit van Leiden 
Het volledige lustrumprogramma (pdf)