Verplicht te stemmen

Bij de komende gemeenteraadsverkiezingen wordt een opkomst van onder de vijftig procent verwacht. Dat zou de laagste opkomst zijn sinds de afschaffing van de opkomstplicht in 1970. De gemeenteraadsverkiezingen van dat jaar waren de eerste verkiezingen waarbij mensen niet meer verplicht werden te stemmen.

Drie gulden boete

De grondwetsherziening van 1917 nam de opkomstplicht op in de wet, omdat de meeste Nederlanders niet gewend waren om te stemmen. Wie zich niet meldde op het stemkantoor, kreeg een berisping of een geldboete van maximaal drie gulden. In geval van recidive binnen twee jaar ging de boete naar maximaal tien gulden. 

Stemplicht of opkomstplicht?

Die wet omschreef nog niet duidelijk of het om een opkomst- of stemplicht ging. Moesten mensen zich alleen maar melden of ook daadwerkelijk een stem uitbrengen? In de praktijk gold alleen een opkomstplicht. Al meteen na de invoering discussieerde het parlement veel over de wet. Het schafte de berisping al in 1925 af en verhoogde de boetes in 1948. De nieuwe kieswet van 1952 legde expliciet vast dat het alleen om een opkomstplicht ging.

Lees meer...

Lab INNL onderzoekt inrichtingsplan voor het Nationaal Historisch Museum

Zigzagstoel (1932) naast Rotterdam Chair (2008)

Het Nationaal Historisch Museum start op 1 maart 2010 met Lab INNL, een platform voor het testen van ideeën voor de inrichting van het Nationaal Historisch Museum. Dit is een initiatief van Scholten & Baijings. De ontwerpen voor de inrichting wisselen elkaar af in een doorlopende proefopstelling. Behalve meubilair is er ook stoffering, verlichting en beplanting te zien.

Lab INNL is een creatieve kruisbestuiving. Onder leiding van Scholten & Baijings worden pas afgestudeerde en gevestigde designers, architecten, kunstenaars en fotografen uitgenodigd om een bijdrage te leveren. 

Dit veelbelovende ‘heden’ gaat in gesprek met de rijke Nederlandse geschiedenis: een prototype van de Rotterdam Chair van Hella Jongerius uit 2008 staat naast een oude Zigzagstoel van Gerrit Rietveld uit 1932.

Lees meer...

Gemeentepolitiek in Nederland

Slechts eens in de vier jaar staan de Nederlandse gemeenten in het middelpunt van de belangstelling: rond de gemeenteraadsverkiezingen. Maar de Nederlandse burger heeft vrijwel dagelijks met de gemeente te maken. Vuilverwerking, oudpapierinzameling, riolering, burgerzaken: het zijn allemaal aandachtgebieden voor gemeenteambtenaren. Wat voor instelling is de gemeente eigenlijk? En sinds wanneer kiezen inwoners hun gemeenteraad?

Regenten

In de zeventiende en achttiende eeuw kenden de Nederlandse steden al een soort van gemeentelijk bestuur. Zo’n tachtig steden genoten stadsrechten en konden min of meer hun eigen weg gaan. Democratisch waren deze stadsbesturen nog zeker niet. Een klein groepje regenten maakte de dienst uit in de stad. En Nederlanders die buiten deze steden woonden, hadden bijzonder weinig in de melk te brokkelen: de landadel bepaalde vrijwel alles en hoefde nauwelijks verantwoording af te leggen. In de Franse tijd (1795 - 1813) kwam daar verandering in. De gemeentewet van 1807 nam het organisatorische onderscheid tussen stad en platteland weg, en verdeelde Nederland in gemeenten naar Frans model. Maar meteen na het herstel van de Nederlandse onafhankelijkheid in 1813 werd deze Franse vernieuwing grotendeels teruggedraaid.

Lees meer...